Rentevormen en hypotheekvormen uitgelegd
Inhoud
Waarom dit ertoe doet
Bij een hypotheek van €300.000 met een looptijd van 25 jaar scheelt een rente van 3% of 5% bijna €100.000 aan rente. Maar niet alleen de hoogte van de rente telt. De rentevorm en de manier van aflossen bepalen elke maandlast voor de komende 10 tot 30 jaar.
Alle rentes in dit artikel zijn voorbeelden, niet de rentes van vandaag. Actuele rentes vind je op onze pagina Hypotheekrentes.
Vaste rente
Je rente staat vast voor een afgesproken periode, de rentevaste periode. Meestal is dat 5, 10, 15 of 20 jaar. In die tijd verandert je rente niet, wat er ook op de markt gebeurt.
Maandlast: €1.432 per maand — 120 maanden lang gegarandeerd.
Na 10 jaar krijg je een nieuwe rente. Is de marktrente dan 5%? Dan stijgt je maandlast naar zo'n €1.560.
Is de marktrente 3%? Dan daalt je maandlast naar zo'n €1.310.
- ✓ Volledige zekerheid — makkelijk begroten
- ✓ Bescherming tegen rentestijgingen
- ✓ Toetsing: bij een rentevaste periode van 10 jaar of langer toetst de geldverstrekker op je werkelijke rente. Bij een kortere periode rekent hij met een toetsrente van ongeveer 5%
- × In het begin meestal iets hoger dan een variabele rente
- × Boeterente als je de hypotheek tussentijds aflost of oversluit terwijl de marktrente lager is dan jouw rente
- × Je profiteert niet als de rente tijdens je rentevaste periode flink daalt
Variabele rente
Je rente beweegt mee met de markt. De geldverstrekker kan de rente op elk moment aanpassen en volgt daarbij meestal de korte marktrente, zoals Euribor. Daalt de rente, dan profiteer je mee. Stijgt de rente, dan gaat je maandlast omhoog.
Maandlast: €1.485 per maand
Daalt de rente naar 3,3%: €1.314 per maand (€171 per maand minder)
Stijgt de rente naar 5,8%: €1.760 per maand (+€275 per maand)
Praktijkvoorbeeld (Nederland, 2021–2023): de hypotheekrente steeg in korte tijd met enkele procentpunten. Bij een hypotheek van €300.000 met variabele rente betekende dat honderden euro's per maand extra.
- ✓ In het begin vaak lager dan een vaste rente
- ✓ Meestal geen boeterente bij vervroegd aflossen — volledige flexibiliteit
- ✓ Je profiteert direct van rentedalingen
- × Onvoorspelbaar — lastig begroten
- × Kan flink stijgen (zoals in 2021–2023 bleek)
- × Geeft onrust als je niet van risico houdt
Annuïteitenhypotheek — zo los je af
Dit is een aflosvorm, geen rentevorm. Bij een annuïteitenhypotheek blijft je bruto maandlast gelijk zolang je rente gelijk blijft. Alleen de opbouw van dat bedrag verandert elke maand.
Maand 1: €1.000 rente + €432 aflossing
Maand 60: €906 rente + €526 aflossing
Maand 180: €648 rente + €784 aflossing
Maand 360: €5 rente + €1.427 aflossing
Totaal betaalde rente in 30 jaar: €215.600
In de eerste jaren betaal je de meeste rente. Daardoor is je belastingvoordeel in het begin het hoogst en neemt het daarna langzaam af. Je netto maandlast loopt dus geleidelijk op, terwijl je bruto maandlast gelijk blijft. (De hypotheekrenteaftrek is in 2026 maximaal 37,56% en geldt voor hooguit 30 jaar.)
- ✓ Voorspelbare bruto maandlast over de hele looptijd
- ✓ Meer belastingvoordeel in de eerste jaren, als je het geld het hardst nodig hebt
- ✓ De meest gekozen vorm — bekend terrein voor geldverstrekkers en adviseurs
- × Je lost in de eerste jaren maar langzaam af
- × Je netto maandlast stijgt licht doordat het belastingvoordeel afneemt
Lineaire hypotheek — zo los je af
Bij een lineaire hypotheek los je elke maand hetzelfde bedrag af. Je schuld daalt dus gelijkmatig, en omdat je rente betaalt over wat er nog openstaat, wordt het rentedeel steeds kleiner. Je totale maandlast daalt daardoor elke maand.
Vaste aflossing per maand: €300.000 ÷ 360 = €833 per maand
Maand 1: €833 + €1.000 rente = €1.833 totaal
Maand 60: €833 + €836 rente = €1.669 totaal
Maand 180: €833 + €503 rente = €1.336 totaal
Maand 360: €833 + €3 rente = €836 totaal
Totaal betaalde rente in 30 jaar: €180.500 (€35.100 minder dan bij annuïtair)
- ✓ Over de hele looptijd betaal je duidelijk minder rente
- ✓ Je maandlast daalt (handig als je inkomen na je pensioen lager wordt)
- ✓ Je lost in de eerste jaren veel sneller af
- × De eerste maandlasten zijn flink hoger (€1.833 tegenover €1.432 in het voorbeeld hierboven)
- × Die hoge eerste maandlasten moeten vanaf dag één in je budget passen
- × Minder gangbaar dan de annuïteitenhypotheek
Alles naast elkaar
| Kenmerk | Vaste rente | Variabele rente | Annuïtair | Lineair |
|---|---|---|---|---|
| Zekerheid over maandlast | ✓ Hoog | × Laag | ✓ Hoog | Dalend |
| Totale rente | Hangt af van de rente | Hangt af van de rente | Hoger | ✓ Lager |
| Maandlast bij start | Gemiddeld | Gemiddeld | ✓ Lager | × Hoger |
| Flexibiliteit | Laag (boeterente) | ✓ Hoog | n.v.t. | n.v.t. |
| Verloop belastingvoordeel | n.v.t. | n.v.t. | Hoogst in de eerste jaren | Neemt sneller af |
Wat past bij jou?
- "Ik wil zekerheid en een behapbare maandlast bij de start" → vaste rente + annuïtair
- "Ik wil in totaal zo min mogelijk rente betalen" → vaste rente + lineair
- "Misschien verkoop of verhuis ik binnen 5 jaar" → variabele rente (geen boeterente)
- "Ik wil dat mijn maandlast daalt richting mijn pensioen" → lineair
Vergelijk annuïtair en lineair →